Бір ел – бір кітап
«Бір ел – бір кітап» республикалық акциясы 2007 жылдан бері Қазақстан Республикасының Ұлттық академиялық кітапханасы мен Кітапханалық қауымдастығының ұйымдастыруымен, ҚР Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен өткізіліп келеді. Осы жылдар ішінде оқырмандар жобасы үлкен танымалдыққа ие болды.
Акцияның мақсаты – қазақстандық әдебиетті насихаттау, қоғамда оқу мәдениетіне қызығушылықты дамыту, Қазақстанның әдеби мұрасын зерттеуге ықпал жасау, жас ұрпақтың интеллектуалдық және рухани дамуын қолдау, туған тілдің құндылығын нығайту.
Жобаның аясында осы жылдар ішінде әртүрлі форматтағы мыңдаған іс-шаралар ұйымдастырылды: кездесулер, көрмелер, виртуалды таныстырылымдар, челлендждер мен байқаулар және т.б., миллиондық аудиторияны қамтып. Акция ұйымдастыру комитетіне танымал ақындар, жазушылар, журналистер және кітапханашылар кіріп, олар әр жыл сайын аймақтық кітапханалар мен оқырмандардың ұсыныстарын қарастырады. Комитеттің отырыстарында негізінен есімдері немесе шығармалары әділетсіз ұмыт қалған авторлар немесе ағымдағы жылға сәйкес мерейтойы болатын жазушылар қарастырылады.
Айта кетейік, 2007 жылы республикалық акция ұлы Абайдың «Ғақлия сөздері» оқуымен басталған. Осы уақыт ішінде қазақ әдебиетінің классиктерінің 51 шығармасы ұсынылған.
Талқылау барысында комиссия мүшелері кітапханалар, оқырмандар және шығармашылық интеллигенция өкілдерінің ұсыныстарын ескерді: мысалы, Ұлы Отан соғысындағы Жеңістің 80 жылдығына байланысты әскери тақырыптағы шығармалар, 2025 жылғы мерейтой авторлары және т.б.
2025 жылы республикалық акция аясында оқу үшін дауыс беру нәтижесі бойынша екі автор таңдалды:
Проза: көрнекті жазушы, ақын, сыншы және аудармашы Тәкен Әлімқұловтың шығармалары;
Поэзия: 2025 жылы 90 жылдық мерейтойы атап өтілетін, танымал ақын, Мемлекеттік сыйлық лауреаты Жұмекен Нәжімеденовтің шығармалары.
Тәкен Әлімқұлов – ақын, жазушы, әдеби сыншы, 1918 жылы Оңтүстік Қазақстан облысы, Сұзақ ауданында дүниеге келген. Әдеби қызметін соғыстан кейінгі жылдары бастаған, 1953 жылы Горький атындағы Әдебиет институтын тәмамдаған. Оның қаламынан поэзиялық жинақтар да, прозалық шығармалар да шыққан, соның ішінде «Ақ жылқы», «Қоңыр өзен», «Жабайы жылқылар тағдыры» кітаптары бар. Оның әдеби сындық зерттеулері де ерекше мәнге ие: «Өткен мен бүгін» және «Құпия адам».
Әлімқұловтың шығармалары халық психологиясының тереңдігін, дәстүрлі мәдениеттің эпикалық кеңдігін, қоғам дамуы үшін маңызды тарихи оқиғаларды бейнелейді. Әдебиеттанушы Қансеит Абдезұлының пікірінше, Әлімқұлов эпикалық прозаның шебері болып, шынымен де ұлы шығармалар дүниеге әкелген.
Жұмекен Нәжімеденов – ақын, жазушы, аудармашы, Мемлекеттік сыйлық лауреаты, 1935 жылы Атырау облысында туған. Өмір бойы қазақ әдебиетінде терең із қалдырған, тек өлең авторы ғана емес, талантты аудармашы ретінде де танылған. Оның алғашқы өлең жинағы «Нива» 1961 жылы жарық көрген, ал поэзиялық шығармалары Қазақстанда ғана емес, шетелде де танылған. Жұмекен Нәжімеденов Қазақстан Республикасының 2006 жылы қабылданған гимнінің авторларының бірі болып табылады. Оның шығармашылығы қазақ поэзиясын байытты. Ол бірнеше шетелдік ақындардың шығармаларын қазақ тіліне аударған. 2010 жылы «Менің Қазақстаным» өлеңдер мен поэмалар жинағы үшін Қазақстан Республикасының Мемлекеттік сыйлығын иеленген.
«Бір ел – бір кітап» акциясы аясында өткізілетін іс-шаралар қазақ әдебиетінің жанкүйерлеріне осы екі дарынды автордың шығармалар әлеміне тереңірек енуге мүмкіндік береді. Бір жыл бойы олардың шығармалары елдегі кітапханаларда әртүрлі форматтағы іс-шаралар арқылы кеңінен насихатталып, Әлімқұлов пен Нәжімеденовтің шығармаларының қазақ әдебиеті мен әлемдік мәдениет үшін маңызын тереңірек түсінуге септігін тигізеді.
Акцияға қосылыңыздар да, бір дәуірдің екі дауысы – уақыт өте де өзектілігін жоғалтпай, оқырмандарға жүректен жол табатын үндерді ашыңыздар.
Республиканская акция «Одна страна – одна книга» проводится с 2007 года Национальной академической библиотекой и Библиотечной ассоциацией Казахстана при поддержке Министерства культуры и информации РК. За эти годы читательский проект приобрел огромную популярность.
Цель акции – продвижение казахстанской литературы, развитие интереса общества к чтению, содействие изучению литературного наследия Казахстана, поддержка интеллектуального и духовного роста молодого поколения, укрепление ценности родного языка.
В рамках проекта за эти годы были организованы тысячи мероприятий в различных форматах с миллионным охватом аудитории: встречи, выставки, виртуальные презентации, челленджи и конкурсы и др. Оргкомитет акции, в состав которого входят известные поэты, писатели, журналисты и библиотекари страны, ежегодно рассматривает предложения от региональных библиотек и читателей. На заседаниях рассматриваются авторы, чьи имена и произведения были незаслуженно забыты или чьи юбилеи совпадают с текущим годом.
Напомним, что в 2007 году республиканская акция стартовала с чтения «Слов назидания» великого Абая. За годы проведения было представлено 51 произведение классиков казахской литературы.
Во время обсуждения члены комиссии учли предложения библиотек, читателей и представителей творческой интеллигенции, такие как: произведения военной тематики в связи с 80-летием Победы в Великой Отечественной войне, авторы-юбиляры 2025 года и др.
По итогам голосования для чтения в рамках Республиканской акции в 2025 году выбраны два автора по жанрам:
Проза: произведения выдающегося писателя, поэта, критика и переводчика Тәкена Әлімқұловa;
Поэзия: произведения известного поэта, лауреата Государственной премии Жумекена Нажимеденова, 90-летний юбилей которого отмечается в 2025 году.
Такен Алимкулов – поэт, писатель, литературный критик, родился в Сузакском районе Южно-Казахстанской области в 1918 году. Литературной деятельностью начал заниматься в послевоенные годы, а в 1953 году окончил Литературный институт им. Горького. Его перу принадлежат как поэтические сборники, так и произведения в жанре прозы, среди которых такие книги, как «Белый конь», «Коричневая река», «Судьба скакунов». Особое внимание следует уделить его литературно-критическим исследованиям, среди которых «О прошлом и настоящем» и «Человек с загадкой».
Произведения Алимкулова олицетворяют глубину психологии народа, эпическую широту традиционной культуры, исторические события, важные для развития общества. По мнению литературоведа Кансеита Абдезулы, Алимкулов был мастером эпической прозы, создавшим по-настоящему великие произведения.
Жумекен Нажимеденов – поэт, писатель, переводчик, лауреат Государственной премии, родился в 1935 году в Атырауской области. На протяжении своей жизни Нажимеденов оставил глубокий след в казахской литературе, не только как автор стихов, но и как талантливый переводчик. Его первый сборник стихов «Нива» был выпущен в 1961 году, а его поэтические произведения получили признание не только в Казахстане, но и за рубежом. Жумекен Нажимеденов также является одним из авторов гимна Республики Казахстан, принятого в 2006 году. Его творчество обогатило казахскую поэзию. Он перевел на казахский язык произведения ряда зарубежных поэтов. В 2010 году Нажимеденов был удостоен Государственной премии Республики Казахстан за сборник стихов и поэм «Мой Казахстан».
Мероприятия в рамках акции «Одна страна – одна книга» позволят поклонникам казахской литературы погрузиться в мир произведений этих двух талантливых авторов. В течение года творчество этих авторов будет широко популяризироваться в библиотеках страны через мероприятия в различных форматах, которые позволят глубже понять значение творчества Алимкулова и Нажимеденова для казахской литературы и мировой культуры в целом.
Присоединяйтесь к акции и откройте для себя два голоса одной эпохи – голоса, которые не теряют актуальности с течением времени и продолжают говорить с читателями на языке сердца.